Przewodnik słuchania dla debiutanta
Czego słuchać w klubie jazzowym
Swing, dixieland, bossa nova i standardy wyjaśnione prostymi słowami, aby pierwszy wieczór w praskim klubie jazzowym był zrozumiały od pierwszego refrenu.
Zarezerwuj miejsce w Reducie ↗Zanim zespół zacznie
Wieczór w klubie jazzowym wynagradza odrobinę praktyki w słuchaniu, a szybkie przeczytanie tej strony w zupełności wystarczy. Program Reduty oscyluje między swingiem, dixielandem, jazzem mainstreamowym i nowoczesnym, big bandem, bluesem, funkiem, bossa novą i jazz popem, więc zespół, którego posłuchasz w swoim terminie, może grać każdy z tych gatunków. Nie musisz znać nazw. Pomaga wiedza, do czego dąży każdy styl, bo to podpowiada, gdzie skierować uszy, gdy zgasną światła.
Swingu: rytm, który sam wprawia cię w taniec
Swing narodził się w Stanach Zjednoczonych pod koniec lat 20. i na początku lat 30. XX wieku, a od połowy tej dekady stał się rozrywką ogólnonarodową. W składzie jego big bandów sekcja rytmiczna obejmowała perkusję, kontrabas i fortepian lub gitarę, a sekcje dęte blaszane i stroikowe wymieniały się krótkimi frazami, podczas gdy soliści improwizowali na tle aranżacji. Wikipedia przypisuje kontrabasistom umożliwienie szybszych tempa 4/4. Kiedy mówi się, że zespół swinguje, oznacza to, że rytm ma kołyszący drive, który przypada zarówno między beatami, jak i na nich.
Dixieland: wszyscy improwizują jednocześnie
Dixieland, nazywany również tradycyjnym jazzem, wyrósł z muzyki Nowego Orleanu na początku XX wieku. Standardowy zespół ma linię melodyczną złożoną z trąbki lub kornetu, puzonu i klarnetu, a za nimi sekcję rytmiczną. Zwykle jeden instrument prowadzi melodię, podczas gdy pozostałe jednocześnie improwizują wokół niej. Wikipedia nazywa tę zbiorową improwizację cechą definiującą ten styl. Jeśli brzmi to jak rozmowa, w której wszyscy mówią naraz, słyszysz to prawidłowo.
Bossa nova: jazz z łagodniejszym pulsem
Bossa nova to brazylijski styl, który rozwinął się w Rio de Janeiro pod koniec lat 50. i na początku lat 60. XX wieku. Wikipedia określa go jako zrelaksowany styl samby, o spokojnym, synkopowanym rytmie i bez kroków tanecznych, grany techniką fingerstyle na gitarze z nylonowymi strunami. Album João Gilberta z 1959 roku Chega de Saudade pomógł go ugruntować, z harmonią Toma Jobima. Muzycy jazzowi go przyswoili, a wiele utworów bossa novy to dziś standardy jazzowe, więc bossa nova może pojawić się w skądinąd swingującym secie.
Standardy: piosenki, które zna każdy
Standard jazzowy to utwór powszechnie znany i wykonywany przez muzyków jazzowych. Wiele z nich powstało jako piosenki broadwayowskie lub hollywoodzkie. Wikipedia wymienia Summertime George'a i Iry Gershwinów z 1935 roku oraz My Funny Valentine Rodgersa i Harta z 1937 roku wśród najczęściej nagrywanych, a to właśnie te dwa utwory Bill Clinton zagrał z czeskim zespołem w Reducie w 1994 roku. W klubie zespół często gra standard, pozwala każdemu muzykowi na nim improwizować, po czym wraca do tematu.
Dlaczego niewielkie pomieszczenie zmienia sposób, w jaki słyszysz
Wielkie składy big-bandowe powstały z myślą o salach tanecznych, a małe zespoły — o wnętrzach takich jak klub. W sali z niską sceną słyszysz instrumenty, zanim zrobi to system nagłośnieniowy: szarpnięcie basu, szczotkę na werblu, oddech przed frazą saksofonu. Program klubu obejmuje zarówno wielkie składy, jak i mniejsze grupy, więc wieczór z kwartetem ma zupełnie inną fakturę niż ten z tuzinem muzyków. Żaden nie jest lepszy. Wybierz brzmienie, które cię ciekawi.
Jak słuchać, takt po takcie
Wybierz jeden instrument i podążaj za nim przez cały refren. Potem przenieś uwagę na bas, który utrzymuje harmonię w ruchu, a na końcu na perkusistę. Gdy solista kończy, sala często bije brawo w środku utworu i to jest zupełnie normalne. W tak niewielkiej sali jak Reduta usłyszysz też, jak muzycy reagują na siebie nawzajem, więc obserwuj ich twarze równie uważnie jak dłonie. Na koniec odłóż telefon: sala gaśnie nie bez powodu, a ten wieczór został stworzony do słuchania.
Źródła