Οδηγός ακρόασης για πρωτάρηδες
Τι να ακούσετε σε ένα τζαζ κλαμπ
Swing, Dixieland, bossa nova και standards με απλά λόγια, ώστε μια πρώτη βραδιά σε τζαζ κλαμπ της Πράγας να βγάζει νόημα από το πρώτο κουπλέ.
Κρατήστε τη θέση σας στο Reduta ↗Πριν ξεκινήσει η μπάντα
Μια βραδιά σε ένα τζαζ κλαμπ ανταμείβει λίγη εξάσκηση στην ακρόαση, και μια γρήγορη ματιά σε αυτή τη σελίδα αρκεί. Το πρόγραμμα της Reduta κινείται ανάμεσα σε swing, Dixieland, mainstream και μοντέρνα τζαζ, big band, blues, funk, bossa nova και jazz pop, οπότε η μπάντα που θα ακούσετε την ημέρα σας μπορεί να παίξει οποιοδήποτε από αυτά. Δεν χρειάζεται να ξέρετε τα ονόματα. Αυτό που βοηθά είναι να ξέρετε τι προσπαθεί να πετύχει κάθε στυλ, γιατί αυτό σας δείχνει πού να στρέψετε τα αυτιά σας όταν χαμηλώσουν τα φώτα.
Swing: ο ρυθμός που σε κάνει να χτυπάς το πόδι σου
Το swing αναπτύχθηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες στα τέλη της δεκαετίας του 1920 και στις αρχές του 1930, και από τα μέσα της δεκαετίας του 1930 αποτελούσε εθνική ψυχαγωγία. Οι μεγάλες μπάντες του διέθεταν ένα ρυθμικό τμήμα με τύμπανα, μπάσο και πιάνο ή κιθάρα, ενώ τα χάλκινα και τα ξύλινα πνευστά αντάλλασσαν σύντομες φράσεις, με τους σολίστες να αυτοσχεδιάζουν πάνω στη διασκευή. Η Wikipedia αναγνωρίζει στους μπασίστες του string bass ότι κατέστησαν δυνατά τα ταχύτερα τέμπο 4/4. Όταν λένε ότι μια μπάντα «swingάρει», εννοούν ότι ο ρυθμός έχει μια κυματιστή ορμή που πέφτει ανάμεσα στα χτυπήματα αλλά και πάνω σε αυτά.
Dixieland: όλοι αυτοσχεδιάζουν ταυτόχρονα
Το Dixieland, γνωστό και ως traditional jazz, ξεπήδησε από τη μουσική της Νέας Ορλεάνης στις αρχές του εικοστού αιώνα. Μια τυπική μπάντα έχει μια πρώτη γραμμή με τρομπέτα ή κορνέτα, τρομπόνι και κλαρινέτο, με ένα ρυθμικό τμήμα πίσω τους. Συνήθως ένα όργανο εκθέτει τη μελωδία ενώ τα υπόλοιπα αυτοσχεδιάζουν γύρω της ταυτόχρονα. Η Wikipedia χαρακτηρίζει αυτόν τον συλλογικό αυτοσχεδιασμό ως το καθοριστικό γνώρισμα του είδους. Αν ακούγεται σαν συζήτηση όπου όλοι μιλούν ταυτόχρονα, το ακούτε σωστά.
Bossa nova: τζαζ με πιο ήρεμο παλμό
Η bossa nova είναι ένα βραζιλιάνικο είδος που αναπτύχθηκε στο Ρίο ντε Τζανέιρο στα τέλη της δεκαετίας του 1950 και στις αρχές του 1960. Η Wikipedia την χαρακτηρίζει ως μια χαλαρή εκδοχή της samba, με ήρεμο, συγκοπτόμενο ρυθμό και χωρίς βήματα χορού, παιγμένη fingerstyle σε κιθάρα με νάιλον χορδές. Το άλμπουμ του João Gilberto «Chega de Saudade» του 1959 βοήθησε να καθιερωθεί, με αρμονίες του Tom Jobim. Οι μουσικοί της τζαζ την αφομοίωσαν, και πολλά τραγούδια bossa nova είναι πλέον τζαζ standards, οπότε ένα κομμάτι bossa nova μπορεί να εμφανιστεί σε ένα κατά τα άλλα swing σετ.
Standards: τα τραγούδια που όλοι γνωρίζουν
Ένα τζαζ standard είναι μια σύνθεση ευρέως γνωστή και παιγμένη από μουσικούς της τζαζ. Πολλά ξεκίνησαν ως τραγούδια του Broadway ή του Χόλιγουντ. Η Wikipedia αναφέρει το «Summertime» των George και Ira Gershwin από το 1935 και το «My Funny Valentine» των Rodgers και Hart από το 1937 ανάμεσα στα πιο ηχογραφημένα, και είναι οι δύο μελωδίες που έπαιξε ο Bill Clinton με μια τσεχική μπάντα στο Reduta το 1994. Σε ένα κλαμπ, μια μπάντα παίζει συχνά ένα standard, αφήνει κάθε μουσικό να αυτοσχεδιάσει πάνω του και μετά επιστρέφει στη μελωδία.
Γιατί μια μικρή αίθουσα αλλάζει τον τρόπο που ακούς
Οι μεγάλες μπάντες φτιάχτηκαν για αίθουσες χορού, και τα μικρά σχήματα για χώρους σαν ένα κλαμπ. Σε μια αίθουσα με χαμηλή σκηνή ακούς τα όργανα πριν από το ηχητικό σύστημα: το τράβηγμα του μπάσου, τη βούρτσα στο ταμπούρο, την ανάσα πριν από μια φράση του σαξοφώνου. Το πρόγραμμα του κλαμπ περιλαμβάνει μεγάλες μπάντες και μικρότερα σχήματα, οπότε μια βραδιά με κουαρτέτο σου δίνει μια πολύ διαφορετική υφή από μια με δώδεκα παίκτες. Κανένα δεν είναι καλύτερο. Διάλεξε τον ήχο που σε κινεί η περιέργεια.
Πώς να ακούς, μπάρο προς μπάρο
Διάλεξε ένα όργανο και ακολούθησέ το για ένα κύκλο. Μετά πέρασε στο μπάσο, που κρατά την αρμονία σε κίνηση, και τέλος στον ντράμερ. Όταν ένας σολίστας τελειώνει, η αίθουσα συχνά χειροκροτεί στη μέση του κομματιού, και αυτό είναι φυσιολογικό. Σε μια μικρή αίθουσα όπως του Reduta θα ακούσεις επίσης τους παίκτες να αντιδρούν ο ένας στον άλλο, οπότε παρακολούθησε τα πρόσωπά τους όσο και τα χέρια τους. Τέλος, βάλε το τηλέφωνό σου στην άκρη: η αίθουσα σκοτεινιάζει για έναν λόγο, και η βραδιά είναι φτιαγμένη για ακρόαση.
Πηγές